Dil

Azəricə [36]
Русский [91]
English [12]

Hava Proqnozu

İstifadəçi sayı

Futbol Matçları

Home » 2018 » April » 14 » Azərbaycan və Amerikanın strateji münasibəti
23:53
Azərbaycan və Amerikanın strateji münasibəti

Həm Qərb (ABŞ və Aİ) və həm də Rusiyanın maraqlarına görə Azərbaycan Cənubi Qafqazda əsas əhəmiyyət kəsb edən ölkədir. Bu, Azərbaycanın təbii sərvətlərinə (neft və qaz), regionda ən böyük sosial bazasına və şərq-qərb və şimal-cənub maraqlarının kəsişməsindəki strateji mövqesinə bağlıdır. Azərbaycan regionda təhlükəsizliyin formalaşmasında əhəmiyyətli rol oynayır və bu, Bakı ilə Gürcüstanın 2007 və 2008-ci illərdə qaz məsələləri ilə bağlı münaqişələrində Gürcüstana dəstəyi ilə təsdiqlənmişdir. Azərbaycan Mərkəzi Asiyada təbii sərvətlər üçün potensial əhəmiyyətli tranzit ərazidir - Qərbin maraqlandığı və Rusiyanın qarşı olduğu bir layihədir.
1990-cı illərdən bəri Azərbaycan hökuməti tərəfindən rəsmən elan edilmiş Rusiya, ABŞ və İranın mövcud olduğu bölgədə böyük beynəlxalq aktyorlarla eyni dərəcədə siyasətinə baxmayaraq, praktiki olaraq dövlətin inkişafı və müstəqilliyi, ABŞ, Avropa Birliyi və Türkiyə ilə əməkdaşlığa əsaslanır. 1993-cü ildən 2003-cü ilədək fəaliyyət göstərən əvvəlki prezident Heydər Əliyev tərəfindən qəbul edilmiş bu qərar Qərbin neft şirkətlərinə, xüsusən də BP-yə, Azərbaycan neft yataqlarına və Azərbaycandan çıxarılan enerji marşrutlarının Rusiyadan yan keçməsi ilə nəticələndi. Bununla belə, Qərblə əməkdaşlıq Azərbaycanı Rusiyaya qarşı təhlükə altına almaq üçün nəzərdə tutulmuşdu. Hələ də həll olunmamış münaqişənin (1991-1994-cü illərdə baş vermiş münaqişənin hərbi mərhələsi) nəticəsində Bakı Dağlıq Qarabağı və ətraf əraziləri Ermənistana uduzub.
Son 20 il ərzində Azərbaycanın Qərblə olan münasibətlərini inkişaf etdirməsi Rusiyayla olan əməkdaşlığına zərər yetirməkdə davam etdirmişdir. Bu, dövlətin bir sıra fəaliyyətlərində özünü büruzə verir. Bir neçə misalda bunu görə bilərik. Yeni yaradılmış marşrutlar vasitəsilə yanacaq ixracını Qərbə istiqamətləndirir və bununla da ixrac layihələrində Rusiyanı alıcı və vasitəçi kimi aradan qaldırır. Aİ Azərbaycanın ticarət dövriyyəsində əhəmiyyətli mövqe tutur. Qərb investisiyalarının axını getdikcə güclənir. Qərb iqtisadiyyatın bir neçə sektorunda müasirləşmək üçün stimul qaynağı kimi qəbul edilir. və müəyyən dərəcədə sivilizasiya modeli olaraq Azərbaycan vətəndaşları İngiltərədə, Almaniyada və Kanadada (təxminən 50%) və Türkiyədə təhsil alırlar (ca 20%) hökumət tərəfindən maliyyələşdirilən xarici təqaüd proqramı çərçivəsində həyata keçirilir. Müəyyən dərəcədə sivilizasiya modeli kimi qəbul etsək deyə bilərik ki, Azərbaycan vətəndaşlarının xaricdə təhsil alan tələbələrinin 50%-i əsasən Birləşmiş Krallıq, Almaniya və Kanadada, 20%-i isə Türkiyədə təhsil alırlar və bu hökumət tərəfindən maliyyələşdirilən xarici təqaüd proqramı çərçivəsində həyata keçirilir. Azərbaycan hökuməti tərəfindən maliyyələşdirilən təqaüdlərdən faydalanan tələbələrin yalnız 5%-ni Rusiya təşkil edir. Ancaq Rusiya, iqtisadi köç baxımından əhəmiyyətli bir ölkə olaraq qalır. Rusiyada 1-1,5 milyon azərbaycanlı işləyir.
Azərbaycanla əməkdaşlıq Qərbə yanacaq əldə etməsinə, Rusiyadan asılı olmayan neft idxalına imkan yaradaraq, yeni yaranmış postsovet məkanlarını Gürcüstan və Azərbaycan kimi gücləndirərək eyni zamanda Rusiyanın Qafqazdakı təsirlərini zəiflətdi. Orijinal fərziyyələrdən fərqli olaraq, Azərbaycan Orta Asiyadan təbii sərvətlərə görə mühüm tranzit əraziyə çevrilməyib. Qərb standartlarında modelləşdirilmiş sistemli transformasiya ilə bağlı məqsədlərə nail olunmamışdır. Gürcüstanın işindən fərqli olaraq, Bakıda hakimiyyət orqanları dövlətin avtoritar sistemini daim inkişaf etdirmişlər. Bu sistem siyasi, sosial və dini məsələlərlə bağlı problemlərin effektiv həllinə mane olur və cəmiyyətə nəzarət səviyyəsinin artırılmasına yönəlib.

Category: Azəricə | Views: 96 | Added by: Admin | Rating: 0.0/0
Total comments: 0
avatar

Daxil Ol

Axtarış

Reklam

Valyuta